Nghị luận về câu tục ngữ: Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng – Văn mẫu lớp 9

loading...
Nghị luận về câu tục ngữ: Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng – Văn mẫu lớp 9
3 (60%) 2 votes

Nghị luận về câu tục ngữ: Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng – Bài làm 1

Từ xưa, trong cuộc sống lao động và chiến đấu của mình, nhân dân ta đã rút được biết bao bài học quý giá. Đó là những kinh nghiệm trong sản xuất, chiến đấu và cách ứng xử trong xã hội. Đó là cách nhìn nhận mối quan hệ giữa môi trường xã hội với việc hình thành nhân cách của mỗi người.

Loading...

Câu tục ngữ: “Gần mực thì đen, gần đen thì rạng” đã nói lên kinh nghiệm đó.

Để nêu lên một bài học,một kinh nghiệm trong cuộc sống, ông cha ta thường mượn hình ảnh một sự vật có liên quan đến con người để thể hiện ý của mình. Mực màu đen, tượng trưng cho những cái xấu xa, những cái không tốt đẹp. Đèn là vật phát ra ánh sáng, soi tỏ mọi vật xung quanh, tượng trưng cho những cái tốt đẹp, sáng sủa. Từ hai hình ảnh tương phản nhau “mực và đèn”, câu tục ngữ đã đưa ra kết luận: “Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng”. Đó là quy luật của sự vật. Dựa vào thực tế cuộc sống của con người, ta thấy câu tục ngữ hoàn toàn đúng khi xét trong mối quan hệ giữa môi trường xã hội với việc hình thành nhân cách mỗi người. Nhưng trong vài trường hợp đặc biệt, có thể gần mực mà không đen, gần đèn mà không rạng. Vì con người có khả năng vượt khỏi hoàn cảnh, chế ngự môi trường xung quanh.

Trong thực tế, hai mặt khả năng này không loại trừ nhau mà chúng bổ sung cho nhau, giúp chúng ta hiểu một cách đầy đủ về mối quan hệ giữa môi trường xã hội với việc hình thành nhân cách.

Trong kho tàng văn học dân gian,nhân dân ta có câu tương tự:

Ở bầu thì tròn, ở ống thì dài

Và:

Thói thường gần mực thì đen
Anh em bạn hữu phải nên chọn người.

Những câu ca dao, tục ngữ đó đã khẳng định ảnh hưởng quyết định của môi trường xã hội đối với việc hình thành nhân cách. Trong thực tế cuộc sống, nhà trường làm công tác giáo dục tốt vì nhà trường đã chú ý đến quang cảnh sư phạm và xây dựng môi trường xã hội tốt. Ở gia đình cũng vậy, cha mẹ là những tấm gương sáng, anh chị em hòa thuận, thì gia đình sẽ có những người con ngoan. Ở lớp học cũng thế,lớp nào biết quan tâm xây dựng tập thể tốt,quan hệ giữa thầy và trò, bạn bè đúng đắn, thân ái đoàn kết, thì lớp đó có nhiều học sinh giỏi, đạo đức tốt. Gần gũi hơn, trong quan hệ bạn bè, nếu ta chơi với một người bạn tốt, chăm ngoan, học giỏi, thì chúng ta sẽ học tập được những đức tính tốt ấy và sẽ trở thành người tốt. Ngược lại, trong một gia đình, nếu cha mẹ không quan tâm đến con cái, anh em không nhường nhịn nhau, thì con cái trong gia đình cũng dễ lười biếng, ăn chơi, đua đòi.

Ở những môi trường xã hội phức tạp càng dễ sinh ra những hành vi phạm pháp.

Loading...

Trong thực tế, khó mà tạo ra một môi trường hoàn toàn lành mạnh và tốt đẹp. Trong xã hội cũ cũng như trong xã hội chúng ta ngày nay, những yếu tố lành mạnh và chưa lành mạnh, tốt đẹp và xấu xa thường xen kẽ vào nhau để cùng tồn tại và phát triển. Có lúc, có nơi, cái chưa lành mạnh, cái chưa tốt đẹp lại lấn át cái đẹp, cái lành mạnh. Đó là lúc môi trường xã hội không thuận lợi cho việc hình thành nhân cách. Nhưng chính trong môi trường không thuận lợi ấy, vẫn có những con người có phẩm chất cao đẹp,có tình cảm đạo đức tốt đẹp, có những hành động cao cả. Chính trong môi trường không thuận lợi đó vẫn nở rộ những bông sen thơm ngát từ chốn bùn đen hôi tanh. Đó là những con người biết vượt lên trên mọi cám dỗ thấp hèn, làm được những việc có ích cho đất nước và cho chính bản thân mình.

Ngày nay, trên đất nước ta còn nhiều hiện tượng tiêu cực, mặc dù chế độ ta về cơ bản là tốt đẹp. Do đó, bất cứ lúc nào, vẫn có những trường hợp gần mực mà không đen, gần đèn mà vẫn tối tăm.

Sống trong môi trường tốt đẹp, nhưng chúng ta vẫn phải tiếp xúc với những hiện tượng không lành mạnh, những hiện tượng tiêu cực trong xã hội.

Câu tục ngữ là một lời khuyên bảo sâu sắc, đã mang đến cho chúng ta một bài học bổ ích, có cách nhìn đúng đắn về mối quan hệ giữa môi trường xã hội với việc hình thành nhân cách của bản thân. Câu tục ngữ giúp chúng ta xác lập một thế đứng vững chắc trước những tác động tiêu cực ngoài xã hội và nếu bị rơi vào một hoàn cảnh không thuận lợi, đầy rẫy những tiêu cực thì chúng ta nên có quyết tâm vượt qua. Nó giúp chúng ta có tinh thần cảnh giác trước những tác động tiêu cực của môi trường xung quanh để luôn luôn “gần mực mã vẫn không đen” và chúng ta nên có ý chí quyết tâm trở thành một ngọn đèn luôn luôn tỏa sáng.

Nghị luận về câu tục ngữ: Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng – Bài làm 2

Nhân cách của con người được hình thành từ môi trường giáo dục của gia đình, nhà trường, xã hội. Mỗi con người lớn lên ở môi trường nào thì nhân cách sẽ phát triển phù hợp với điều kiện của môi trường ấy. Vì vậy môi trường sống của mỗi người có ảnh hưởng rất lớn đến việc hình thành nhân cách của người đó. Để làm rõ điều này, ông cha ta đã có câu: “ Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng”.

Lời căn dặn của cha ông được ví với hai vật thể đối nghịch nhau. Mực có màu đen tượng trưng cho những cái xấu xa không tốt đẹp. Đèn biểu tượng cho những cái tốt đẹp, sáng sủa. Câu tục ngữ trên đưa ra lời căn dặn của cha ông rằng, nếu một người sống cùng người xấu sẽ nhiễm những thói hư tậ xấu của người đó còn sống với người tốt sẽ học được điều hay lẽ phải. Môi trường sống ảnh hưởng rất lớn đến chúng ta. Nhất là ở lứa tuổi trẻ thơ thì sự tác động của môi trường càng to lớn hơn nhiều lần. Bởi lẽ, tuổi nhỏ thường hay bắt chước, chúng chưa đủ nhận thức để phân biệt đúng – sai, chỉ thấy người chung quanh làm gì thì chúng lại làm theo ngay, nhất là những tật xấu thói hư. Vì vậy người lớn cần phải làm gương để con trẻ hoàn thiện nhân cách của mình.

Ngay từ trong gia đình, ông bà, cha mẹ, anh em không làm gương, không giữ được hòa khí, nói năng không lịch sự… là mầm giống gây nên ảnh hưởng không tốt cho tuổi thơ, đó là dấu hiệu cho thấy đứa trẻ sống trong môi trường đó khó có thể có một nhân cách tốt đẹp. Đến lớp học, thường xuyên tiếp tục quan hệ với bạn xấu, lười học hay phá phách thì thói hư tật xấu ấy càng thâm nhập vào bên ngoài dần dần lôi cuốn, quyến rũ để dẫn đến những hành vi không tốt và cuối cùng cũng trở thành những phần tử xấu của xã hội. Đây là điều khó tránh khỏi, bởi "những vết mực đen" lan rất nhanh và khi dính vào thì cũng khó "tẩy" ra. Cũng vì vậy, mà xưa kia mẹ của Mạnh Tử phải dời nhà tới ba lần để có được môi trường tốt nhằm nuôi dạy con thành người. Điều đó cho thấy bà đã sớm nhận thấy được mối quan hệ mật thiết giữa môi trường sống và việc hình thành nhân cách ở con người. Ta cũng nhìn nhận rằng: Nếu được sinh ra và lớn lên trong một gia đình có nề nếp đạo đức, ở trong một xóm ấp yên lành, có nếp sống văn hóa, học trong một lớp, một trường tiên tiến có nội quy khắt khe… thì chắc chắn ta sẽ trở thành con ngoan, trò giỏi. Bởi những ánh sáng của bao nhiêu cái tốt đẹp nó soi rọi lan tỏa khắp nơi chung quanh ta, bởi ta đang "gần đèn" thì ắt phải được "sáng". Phải chăng chính là điều này mà ông cha ta thường hay nhắc nhở con cháu phải biế chọn bạn tốt mà chơi.

Thói thường gần mực thì đen

Anh em bạn hữu phải nên chọn người.

Trong cuộc sống hàng ngày nếu ta quan hệ với những người bạn tốt biết giúp đỡ lẫn nhau trong học tập cũng như tron mọi sinh hoạt khác thì dần dần ta sẽ tập cho mình có cách sống vì mọi người. Bạn siêng năng, hiếu học, chăm chỉ ta cũng thi đua học theo bạn, tất nhiên kết quả học tập của ta được tiến bộ hơn… Ngược lại, nếu ta quan hệ tiếp xúc thường xuyên với nhóm bạn xấu, lười học, chỉ biết rong chơi… thì một ngày nào đó những thói hư, tật xấu đó sẽ tiêm nhiễm vào ta và ta trở thành người xấu. Cho nên ta cần phải tránh xa bạn xấu và đến gần những bạn tốt là vì thế. Hiện nay, những tệ nạn xã hội, những hiện tượng tiêu cực trong cuộc sống tăng nhanh, bọn xấu đầy rẫy thường dụ dỗ tuổi trẻ bằng nhiều hình thức khá tinh vi, nếu mất cảnh giác ta khó lòng tránh khỏi. Vì vậy ta cần phải ý thức thật cao và hiểu thấu đáo lời dạy của ông cha "Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng" để sau này không hối hận. Và khi ta đã hiểu rằng môi trường sống có ảnh hưởng rất lớn đối với bản thân thì ta sẽ chủ động tìm đến môi trường tốt để học tập và rèn luyện. Nếu như không may gặp phải "môi trường xấu" mà ta phải sống, thì ta phải bình tĩnh để nhận định phân biệt tốt xấu để cái xấu không làm ảnh hưởng đến cuộc sống, đến nhân cách của ta. Được như vậy, ta càng hãnh diện bởi vì ta "Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn".

Lời khuyên, lời căn dặn của cha ông được thể hiện qua câu tục ngữ thật vô cùng có ý nghĩa. Hiểu được ý nghĩa sâu sắc từ lời dạy này, con người sẽ có ý thức giữ gìn nhân cách của bản thân trước những cám dỗ của cái xấu và sửa mình để ngày càng sống đẹp hơn. Tất cả mọi người đều có chung một ý thức đó, chúng ta sẽ được sống trong một xã hội lí tưởng, đáng sống biết bao.

Nghị luận xã hội về câu tục ngữ: Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng – Bài làm 3

Tục ngữ là kho tàng vô giá về kinh nghiệm trong sản xuất, trong học tập và đấu tranh. Nó cho ta nhiều bài học hay, nhiều nhận xét sâu sắc trong ứng xử, giao tiếp. Trải qua bao đổi thay của thế sự, nhân tình, lớp bụi thời gian có thể phủ mờ lên nhiều thứ, nhiều điểm có thể bị lãng quên… nhưng kho tàng vô giá này vẫn có một sức sống lâu bền và có nhiều ý nghĩa đối với nhân sinh. Câu tục ngữ "'Gắn mực thì đen", "Gần đèn thì sáng"- hai biểu tượng tương phản nhau: “mực”, "đèn". Do đó, tác dụng cũng trái ngược nhau: “đen” và “sáng".

Màu đen của mực (mực tàu), nguồn ánh sáng của đèn là hai biểu tượng về cái xấu và cái tốt, về dở và hay, cái lạc hậu, tiêu cực và cái tiến bộ, tích cực. "Gần" là bên cạnh, đặt bên cạnh, sống gần gũi. Đối lập với gần là xa, là tách biệt, cách ly. "Mực thì đen" nhưng có ở "gần" thì mới “đen". "Đèn thì sáng" nhưng có đặt gần, ở gần thì mới sáng. Câu tục ngữ chỉ ra mối tương quan gần gũi của hai sự vật. Nhân dân ta mượn hai biểu tượng đối lập (mực, đèn) để nói lên tầm quan trọng to lớn của mối quan hệ xã hội, của môi trường tác động đến con người.

Tóm lại, câu tục ngữ “Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng" nêu lên một bài học, một kinh nghiệm về cách sống, thái độ sống, khuyên bảo chúng ta nên biết gần gũi người tốt, xa lánh kẻ xấu, đặc biệt là biết chọn bạn mà chơi.

Câu tục ngữ "Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng" chứa dựng một kinh nghiệm sống, cách sống đúng đắn và hay. Con người ta sinh ra tính vốn thiện và lành nhờ sự dạy dỗ, giáo dục, học tập mà trở thành người hữu ích. Nếu sống trong một môi trường xấu thì dễ trở nên xấu như "Gần mực thì đen" vậy. Nhưng nếu sống trong một môi trường tốt, có quan hệ xã hội tốt thì có thể trở thành người tốt, chẳng khác nào “gần đèn thì sáng". Sự nhiễm bẩn lây lan rất đáng sợ, khi sống “gần mực". Điều tốt đẹp, trong sáng, cái hay, cái tôi của người, của đời sẽ toả sáng tâm hồn ta, cảm hoá lòng ta nếu ở “gần đèn".

Mối quan hệ xã hội, môi trường sống… đã tác động vào tâm hồn làm thay đổi tâm tính của mỗi người. Gần người hiền, xa kẻ dữ, chọn bạn mà chơi, học cách làm người, cách làm ăn của những gương cần cù, tài giỏi…là bài học quý báu hàm chứa trong câu tục ngữ "Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng".

Đáng ngại biết bao khi ta phải sống gần gũi những kẻ bất lương, trộm cắp rượu chè, cờ bạc? Hạnh phúc biết bao khi chúng ta được ở gần, có mối quan hệ với những người bạn tốt, láng giềng tốt. Ta sẽ học được bao điều hay lẽ phải ở đời. Phương ngôn có câu: “bạn tốt quý hơn vàng" là thế! Truyện cổ tinh hoa nhắc lại chuyện bà mẹ Mạnh Tử dời nhà nhiều lần; lần sau cùng bà chuyển đến trường học. bà mới yên tâm. Có bà mẹ vĩ đại như thế mới có người con Mạnh Tử ở đời.

Trong dân gian có nhiều câu tục ngữ nói về: mối quan hệ xã hội. Mỗi câu là một khía cạnh sắc bén nói lên cách sống và mối quan hệ ở đời:

Ở bầu thì tròn, ở ống thì dài,

Ở gần nhà giàu mỏi răng ăn cốm,

Sống gần kẻ trộm ốm lưng chịu đòn.

Ở dữ, giữ mình.

Thói thường gần mực thì đen,

Anh em bạn hữu phải liên chọn người.

Cũng cần phải quan niệm câu tục ngữ "Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng'' một cách toàn diện hơn, đầy đủ hơn. Sự tác động của con người đối với hoàn cảnh, với quan hệ xã hội rất lớn. Con người giàu bản lĩnh, tài năng có thể góp phần cải tạo hoàn cảnh, làm thay đổi mối quan hệ xã hội. Họ lấy tài năng, đạo đức, tình thương của mình, mà cảm hoá đồng loại, giáo dục kẻ bất lương. Câu ca dao "Gần mực mà chẳng hôi tanh  mùi bùn" càng làm cho ta cảm nhận thêm sự thật ấy. "Gần mực thì đen,  gần đèn thì sáng", chân lý ấy hiển nhiên rồi. Nhưng nếu thiếu chí tiến thủ. không có ý thức tốt trong học tập vươn lên không khiêm tốn… thì "gần đèn" nhưng khó mà “sáng" lên được, học thiếu cố gắng… thì không thể nào “sáng" hơn chúng bạn. Môi trường, quan hệ xã hội gia đình, nhà tnường xã hội – rất quan trọng. Bởi vậy, mỗi người phải luôn luôn có ý thức tốt trong học tập, tự rèn luyện, phấn đấu vươn lên, tiến bộ không ngừng.

Tuổi trẻ có bạn bè. Chọn bạn tốt mà chơi. Không đua đòi kẻ xấu. Câu tục ngữ "Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng" giúp ta định hướng lộ trình đi tới tương lai tốt đẹp.

Nghị luận về câu tục ngữ: Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng – Bài làm 4

Mỗi một câu tục ngữ đều ẩn chứa trong đó một bài học mà người xưa đúc kết để lại, truyền dạy cho con cháu. Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng chính là kinh nghiệm từ cuộc sống của ông cha ta. Nó thể hiện mối quan hệ giữa môi trường xã hội với việc hình thành nhân cách con người.

Câu tục ngữ này có hai vế đối song song đối lập nhau nhưng lại bổ sung để hoàn thiện ý nghĩa cho nhau. Trong cuộc sống câu tục ngữ này được vận dụng rất nhiều nhằm đưa ra lời khuyên răn, dạy bảo, hướng con người đến những điều tốt đẹp hơn.

“Mực” có màu đen, là tượng trưng cho những cái xấu xa, những điều không tốt đẹp. Tay khi bị dính mực thì sẽ dính màu đen của mực. Vậy nên “gần mực thì đen” tức là khi ta tiếp xúc với những điều xấu thì sẽ dễ dàng bị tiêm nhiễm theo. Đối ngược với mực, “đèn” lại là một vật phát ra ánh sáng khiến cho mọi thứ xung quanh trở nên rõ ràng hơn. Vậy nên, “đèn” trưng cho những điều tốt đẹp. “Gần đèn thì sáng” ý muốn nói đến việc ta được sống trong môi trường lành mạnh thì cuộc sống sẽ được ảnh hưởng nhiều về mặt tích cực. Như vậy, cả câu tục ngữ Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng chính là lời nhắc nhở cho chúng ta phải biết lựa chọn những cái tốt, cái phù hợp với bản thân để phát triển.

Trong cuộc sống có rất nhiều điều tốt đẹp, cần học tập và phát huy nhưng ngược lại đâu đó vẫn còn những góc khuất, những điều xấu, những con người xấu có thể khiến chúng ta sa vào bùn lầy. Câu tục ngữ vẽ ra hai viễn cảnh, hai con đường đi. Nếu chúng ta ở gần “mực”- gần điều xấu xa thì chắc chắn chúng ta sẽ bị nhiễm, và tồi tệ hơn nữa chúng ta sẽ biến thành những kẻ xấu. Ngược lại nếu được sống trong môi trường gần ‘đèn” thì chúng ta sẽ học hỏi được nhiều điều tốt đẹp, trở thành người tốt giúp ích cho xã hội.

Ở gia đình, cha mẹ anh chị là tấm gương để cho đứa trẻ bắt chước. Nếu gia đình hòa thuận, cha mẹ là tấm gương sáng về học tập, về đạo đức thì gia đình đó sẽ có những đứa con ngoan. Trong khu xóm cũng vậy, nếu cả tập thể đều biết chấp hành tốt những quy định chung về nếp sống văn minh đô thị, biết giáo dục con cái tốt thì con em trong khu phố đó sẽ có một cuộc sống nền nếp đạo đức tốt. Gần gũi với chúng ta nhất là việc giao du với bạn bè trong trường trong lớp, nếu ta quan hệ được với nhiều bạn tốt, chăm ngoan học giỏi, nói năng lễ độ biết kính trên nhường dưới… thì chúng ta sẽ học tập được những đức tính tốt ấy và trở thành người tốt.

Ngược lại, trong gia đình, nếu cha mẹ chỉ biết lo làm ăn không quan tâm đến con cái, vợ chồng luôn luôn bất hòa thì chắc chắn những đứa trẻ lớn lên trong môi trường đó sẽ nhanh chóng trở thành đứa con hư. Ngoài xã hội, khi tiếp xúc gần gũi với môi trường không tốt đẹp, con người dễ dàng tập nhiễm những thói hư tật xấu và dần dần đánh mất bản chất lương thiện của mình. Cụ thể ở môi trường học tập, quanh ta có biết bao nhiêu bạn xấu thường xuyên trốn học, quậy phá, học yếu làm phiền lòng thầy cô. Nếu ta cứ lân la gắn bó với những bạn ấy thì sớm muộn gì ta cũng bị ảnh hưởng lây. Trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam, nhân dân ta có nhiều câu ca dao mang nội dung giáo dục về vấn đề này:

“Thói thường gần mực thì đen
Anh em bạn hữu phải nên chọn người”

Trong một lớp học, không phải ai cũng là người tốt. “Con sâu làm rầu nồi canh”, sẽ có những bạn học sinh lười học, ham chơi, vô kỉ luật. Đồng thời, bên cạnh đó, nhiều bạn cũng đang cố gắng học hành chăm chỉ, lễ phép với thầy cô, chan hòa với bạn bè. Bởi vậy, nếu chúng ta không cẩn thận trong việc lựa chọn một người bạn để chơi thích hợp, sẽ dễ gặp phải những người bạn không tốt. Họ sẽ tiêm nhiễm cho chúng ta những thói hư tật xấu, làm ảnh hưởng tới cuộc sống của mình. Ngược lại, nếu chịu khó học hỏi những bạn học giỏi, có ý thức, bản thân sẽ có nhiều tiến bộ hơn, kết quả học tập cũng sẽ được cải thiện đáng kể.

Câu tục ngữ Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng nhắc nhở, khuyên răn chúng ta cần biết “chọn bạn mà chơi”, chọn nơi tốt đẹp để sinh sống, chọn điều hay để học. Đừng để những thói hư, tật xấu cám dỗ. Xã hội đầy rẫy những điều xấu, nếu chúng ta không biết cách lựa chọn cách sống, không có lập trường thì rất dễ dàng bị lôi kéo vào đó. Bởi vậy làm người cần có chính kiến, cần biết chắt lọc điều tốt đẹp nhất để sống có ích.

Tuy nhiên, bên cạnh đó, câu tục ngữ vẫn còn có mặt khiếm khuyết. Thực tế không phải ai cũng dễ dàng bị lôi kéo bởi môi trường xấu. “Gàn bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn”, có rất nhiều người tuy cuộc sống khó khăn, vất vả, phải tiếp xúc nhiều với những thơi hư tật xấu của xã hội, nhưng họ vẫn giữ được cho mình một nếp sống lành mạnh. Hơn nữa, với những bạn xấu, nếu được các bạn tốt chơi cùng, hướng dẫn khuyên nhủ, thì cũng sẽ có sự thay đổi về nhận thức. Những bạn hư được ngồi cùng với những bạn ngoan sẽ nhìn thấy mặt thiếu sót của bản thân mà sửa đổi, cố gắng.

Câu tục ngữ Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng là một lời khuyên đúng đắn nhưng đồng thời chúng ta cũng cần phải xem xát một vấn đề trên nhiều khía cạnh. Diều quan trọng ở đây chính là ý thức của bản thân trong việc rèn luyện đạo đức và học tập.

Nghị luận về câu tục ngữ: Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng – Bài làm 5

Ngay từ những ngày xa xưa, trong cả cuộc sống lao động và chiến đấu. Nhân dân ta đã tự rút ra được biết bao nhiêu bài học quý giá. Những kinh nghiệm trong sản xuất, trong chiến đấu và cả những cách ứng xử xã hội. Đó là những cách nhìn nhận về các mối quan hệ giữa môi trường xã hội và việc hình thành nên nhân cách của mỗi con người. Câu tục ngữ: “Gần mực thì đen, gần đen thì rạng” cha ông để lại đã nói lên kinh nghiệm đó.

Để có thể nêu lên những bài học, kinh nghiệm về cuộc sống mà dễ nhớ để truyền đạt lại cho các thế hệ sau. Ông cha ta vẫn thường mượn hình ảnh của những sự vật có liên quan tới con người nhằm thể hiện ý của mình. Mực có màu đen, được lấy làm hình ảnh tượng trưng cho những thói hư tật xấu, những cái xấu xa, không tốt đẹp. Đèn là những vật phát ra ánh sáng, có tác dụng soi tỏ mọi vật xung quanh được lấy hình ảnh tượng trưng cho những cái tốt đẹp. Hai hình ảnh tương phản, đối ngược nhau giữa “mực và đèn”, ông cha đã đưa ra kết luận rằng: “Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng”. Đó chính là quy luật của sự vật.

Thực tế cuộc sống cũng đã chứng minh cho ta thấy rằng câu tục ngữ đã hoàn toàn đúng, khi nhận xét trong mối quan hệ giữa môi trường xã hội và việc hình thành nên nhân cách mỗi con người. Tuy nhiên, vẫn có những trường hợp đặc biệt, khi mà nhiều người có thể gần “mực” mà không “đen”, gần “đèn” mà không “rạng”. Bởi vì mỗi người lại có những có khả năng khác nhau để có thể lên khỏi hoàn cảnh, để chế ngự môi trường quanh mình.

Trên thực tế, hai mặt đối lập này không những không loại trừ nhau mà chúng còn bổ sung cho nhau, giúp chúng ta có thể hiểu một cách đầy đủ  hơn về mối quan hệ giữa môi trường xã hội và việc tạo hình nhân cách.Trong kho tàng văn học dân gian nhân dân ta cũng có câu nói tương tự :

“Ở bầu thì tròn, ở ống thì dài”

Hay như: 

“Thói thường gần mực thì đen
Anh em bạn hữu phải nên chọn người”.

Những câu tục ngữ, ca dao đó đã khẳng định được sự ảnh hưởng mang tính quyết định của môi trường xã hội tới việc hình thành nên nhân cách con người. Thực tế cuộc sống, nhà trường thường làm công tác giáo dục tốt bởi vì nhà trường đã chú ý tới những yếu tố như quang cảnh sư phạm, và xây dựng nên môi trường xã hội tốt cho học sinh. Trong gia đình cũng vậy, các bậc cha mẹ vẫn luôn là những tấm gương sáng để anh, chị em có thể hòa thuận, có như vậy thì gia đình mới có những người con ngoan.

Ở lớp học cũng vậy, nếu lớp nào biết quan tâm đến việc xây dựng một tập thể tốt, các mối quan hệ giữa thầy và trò, giữa bạn bè đúng đắn, giàu tình thân ái đoàn kết thì lớp đó sẽ có nhiều học sinh giỏi hơn, có đạo đức tốt. Gần gũi hơn đó là trong những mối quan hệ bạn bè. Nếu chúng ta chơi với những người bạn tốt, những bạn chăm ngoan, học giỏi, thì qua các bạn đó ta sẽ học hỏi được những đức tính tốt ấy, và sẽ ngày một trở nên tốt hơn. 

Ngược lại với đó, nếu sống trong một gia đình mà cha mẹ không quan tâm tới con cái, anh em không hề nhường nhịn nhau, thì con cái trong gia đình cũng sẽ dễ mắc các bệnh lười biếng, tệ nạn hơn. Đặc biệt là ở những môi trường xã hội có tính phức tạp, lại càng dễ để sản sinh ra những hành động phạm pháp.

Tuy nhiên, thực tế cuộc sống thì khó mà tạo ra được một môi trường hoàn hảo, hoàn toàn lành mạnh và tốt đẹp. Dù ở bất kỳ hoàn cảnh xã hội nào, những yếu tố như lành mạnh và chưa lành mạnh, giữa cái tốt đẹp và cái xấu xa vẫn thường xen kẽ vào nhau. Chúng luôn luôn cùng tồn tại và phát triển với nhau. Có những lúc, những nơi mà cái chưa lành mạnh, cái chưa thực sự tốt đẹp lại lấn át đi cái đẹp, cái lành mạnh. Đó cũng là lúc môi trường xã hội đã không tạo ra được những thuận lợi cho việc hình thành  nên nhân cách.

Nhưng cũng chính trong những môi trường không thuận lợi ấy, vẫn thường xuất hiện những con người với phẩm chất cao đẹp, và có tình cảm đạo đức tốt, với nhiều hành động cao cả. Cũng trong môi trường không được thuận lợi đó, vẫn có vô vàn những bông sen thơm ngát nở rộ từ chốn hôi tanh mùi bùn. Đó là lúc những con người biết phấn đấu, biết vượt lên trên mọi cám dỗ thấp hèn, để làm những công việc có ích cho đất nước, cho xã hội và cho chính mình.

Ngày nay, trên đất nước ta vẫn còn tồn tại nhiều hiện tượng tiêu cực, cho dù chế độ ta về cơ bản đều là tốt đẹp. Vì thế mà bất cứ khi nào, cũng đều có những trường hợp gần mực mà không hề đen, gần đèn mà vẫn tối tăm. Hay như, tuy chúng ta được sống trong môi trường tốt đẹp, lành mạnh. Nhưng có những khi ta vẫn phải tiếp xúc với những điều xấu, những điều không lành mạnh, tiêu cực trong xã hội.

Câu tục ngữ này là một lời khuyên bảo sâu sắc mà ông cha ta muốn nhắn nhủ lại cho thế hệ sau. Nó đã mang tới những bài học bổ ích, giúp mỗi người có cách nhìn đúng đắn hơn giữa môi trường xã hội cùng với việc hình thành nhân cách bản thân mỗi người. Câu tục ngữ giúp mỗi chúng ta tự xác lập cho mình một thế đứng vững chắc, trước vô vàn những tác động tiêu cực từ ngoài xã hội. Và cho dù nếu có bị rơi vào một hoàn cảnh không mong muốn, không thuận lợi cùng nhiều những tiêu cực thì chúng ta cần phải có quyết tâm để vượt qua. Đó là bài học, giúp chúng ta có tinh thần cảnh giác cao độ trước những điều tiêu cực từ những môi trường xung quanh, để luôn luôn gần mực mã vẫn không đen.

LIKE ỦNG HỘ TÁC GIẢ

+